Ferwert Online sprak met Eise Brandsma

In het kader van het 100-jarig bestaan van k.v. Foswert is Eise Brandsma door het bestuur van de kaatsvereniging naar voren geschoven om te helpen het jubileumprogramma een gezicht te geven. Dit interview is opgezet met de bedoeling de kaatsvereniging en het kaatsen in zijn algemeenheid in de picture te zetten.

Als ik dit interview zit uit te werken, bereiken mij door het openstaande raam de enthousiaste geluiden vanaf de kaatsvelden. Het jaarlijkse familieweekeind met de voetbal- en tennisvereniging is in volle gang. Het onderdeel TEATSEN waarbij gekaatst wordt met een tennisracket is ongekend populair. Dat er plezier wordt gemaakt, klinkt overduidelijk en als ik ’s avonds Facebook bekijk zie ik dat Eise ook vandaag in de prijzen is gevallen.

“Okay” zeg ik tegen Eise “Het kaatsen in Ferwert staat deze keer centraal, brandt maar los.” “Nou” zegt Eise “De kaatsvereniging telt momenteel 152 leden, exclusief de ereleden. Het is mooi om te zien dat er veel jeugdleden zijn, daaraan zie je wel hoe het kaatsen in het dorp leeft. De jeugd heeft ook superbegeleiders in de personen van Femke Hofman-Dijkstra en Roeland van der Ploeg, dat moet worden gezegd.” spreekt Eise zijn waardering uit.

Het kaatsseizoen is al weer enkele weken los. De aftrap was op zondag 24 mei 2026 met de Kingma Vastgoed Vrije Formatie Senioren. Diezelfde dag werd ook de AJ Finance en Jellema Tweewielers Jeugdpartij gespeeld; zo’n dertig kinderen kaatsten verspreid over 3 klassen. In tussentijd hebben de welpen, pupillen en schooljeugd niet stilgezeten; van Grou tot Alde Biltsyl, van Nijewier tot Marrum, overal werden prachtige resultaten behaald. Bij 100 jaar k.v. Foswert horen ook nieuwe afdeling- en KNKB-shirts. Dankzij de sponsoren AJ Finance en Brandsmaoffsetferwerd kon de jeugd in nieuwe outfits worden gestoken. Daarmee kunnen ze weer jaren vooruit!

Zelf is Eise begonnen met kaatsen toen hij zo’n vijf jaar was. “Zo gaat dat als je ouders beiden lid zijn van de vereniging. Ik ben rond mijn 16^e hier lid-af geworden, aan het begin van de senioren en ben toen gaan kaatsen in Hallum. Nu ben ik alweer zo’n 6 jaar lid in Ferwert.” Op mijn vraag “Kan jij een beetje kaatsen” zegt Eise dat hij als recreant best een leuk balletje kan slaan. Het liefst speelt hij op de plek van achterinse. Als echte toppers binnen de club op dit moment noemt hij Roeland van der Ploeg en Marco van Dijk. Zij hebben beiden KNKB-wedstrijden gespeeld.

Tijdens de Ledengearkomste van k.v. Foswert op 10 april jl. heeft de jubileumcommissie Foswert 100 jier, haar programma gepresenteerd. De commissie bestaat uit Folkert van der Ploeg, Harrit Feenstra, Wybe Kor Pijnacker, Eelco Stelpstra, Bart van der Sloot en Eise Brandsma. Deze commissie is het afgelopen jaar druk bezig geweest met de invulling van het programma. Het jubileumweekeinde moet het hoogtepunt van het jubileumjaar worden. “We hebben er volop vertrouwen in dat we een gevarieerd programma in elkaar hebben gezet.” zegt Eise. “We hebben er heel veel zin in dus wees welkom op vrijdag 21 en zaterdag 22 augustus aanstaande. Onder andere zullen op vrijdag de bekende voormalige kaatsers Taeke Triemstra en Gert-Anne van der Bos aanwezig zijn en vertellen over hun kaatscarrières. Zaterdagmiddag wordt de jublileumpartij met oud-Ferwerters en oud-leden gekaatst en er staat ook een onthulling van een monument op het programma. Uiteraard wordt het weekeinde afgesloten met een BBQ en is er live-muziek in de feesttent. Houd de website in de gaten voor het volledige programma.” zegt Eise vol enthousiasme.

Eise heeft heel wat tijd gestoken in het achterhalen van de geschiedenis van het kaatsen in Ferwert. “In de periode 1760 – 1795 was Geale Sytses de kastelein van de toenmalige Herberg van Ferwerderadeel hier in Ferwert. Vanuit de Herberg werden prijzen beschikbaar gesteld voor sportevenementen zoals harddraverijen (paardrijden) en zo ook voor het kaatsen. De eerste vermelding van kaatsen in Ferwert was op 26 augustus 1764 toen Geale Sytses een ‘zierlike sulveren bal’ beschikbaar stelde als prijs. Een paar jaar later, op Pinkstermaandag 1766 werd er een ‘ekstra kurieuze sulveren bal’ beschikbaar gesteld. Spijtig genoeg is niet bekend wie deze destijds hebben gewonnen of waar deze prijzen zijn beland.”

Verder sprak Eise met Johannes Boorsma, dook hij in de archieven van de Leeuwarder Courant en ging hij langs bij Tresoar om nog meer over het kaatsen in Ferwert te weten te komen. Uiteindelijk heeft hij heel veel weten te achterhalen over de geschiedenis van het kaatsen in Ferwert en wil hij dat graag met jullie delen. Tijdens het jubileumweekeinde is er de mogelijkheid de tentoonstelling over de geschiedenis van het kaatsen in Ferwert te bezichtigen en Eise kan je er nog meer over vertellen.

Kort geleden was ik in het Kaatsmuseum in Franeker. Een aanrader, zeker nu er de tijdelijke tentoonstelling ‘Lykspul – Gelijkspel’ over 100-jaar dameskaatsen – sport en emancipatie – is ingericht. Het 100-jaar dameskaatsen sluit mooi aan bij het 100-jarig jubileum van k.v. Foswert. Deze tentoonstelling heeft een Ferwerter tintje; Doete Jouta heeft in opdracht van het Kaatsmuseum de inrichting van de tentoonstelling verzorgd. Als memorabel punt staat Ferwert ook te pronken op de tentoongestelde tijdlijn; in 2004 wonnen Hilda Tjepkema, Anna-Lynn Wybenga en Ingrid de Haan, de Jong Famme Partij; een afdelingswedstrijd voor damesjunioren die dat jaar voor het eerst werd georganiseerd. Daarnaast siert ‘onze’ Boukje Dijkman de tentoonstelling met een eigen ‘verhaal’. Mocht je in de gelegenheid zijn; ga erheen! Het is zeker de moeite waard.

“Zeg” begin ik tegen Eise “Het heilige der heilige voor een kaatser is toch te spelen op It Sjȗkelân in Franeker waar dé belangrijkste kaatswedstrijd – de PC – van het jaar wordt gespeeld?” ”Dat klopt.” zegt Eise eraan toevoegend “Het is mij nog niet gelukt om daar te spelen.” “Ha” roep ik triomfantelijk “maar ik wel.” Het geval wil dat ik jarenlang bij Hotze Rusticus, winnaar – maar geen koning, dat werd zijn maat Sake Porte  – van de PC in 1989 heb gesport. Voor hem een memorabel jaar, voor mij ook want dat is het jaar dat ik vanuit Brabant naar Friesland ben verhuisd. Via hem is het gelukt om tien jaar geleden als onderdeel van een kantooruitje een kaatsclinic op It Sjȗkelân te organiseren. Onder zijn leiding hebben we een gezellige middag gehad met als hoogtepunt een krans voor de koning en koningin. De spelregels van het kaatsen blijven overigens voor deze niet-Fries nog altijd een dingetje.

Als je de huis-aan-huis verspreide Kaatskalender 2026 bekijkt, zie je dat er ook dit jaar weer de nodige wedstrijden worden gespeeld. Het seizoen loopt nog tot en met vrijdag 11 september waar tijdens het dorpsfeest wordt gekaatst om de Kritebeker. Het winnende partuur van 2025 uit de A-klasse werd gevormd door Gradus Tolsma (koning), Hessel Kingma en Eise Brandsma. De winnaars mogen onafhankelijk van elkaar een poging wagen om de titel dit jaar te verdedigen. Ben je benieuwd welke parturen er dit jaar meedoen, neem dan een kijkje op de velden en moedig de kaatsers aan! “Het is wel leuk te vermelden dat Hilda Tjepkema met vijf(!) overwinningen de meeste op haar naam heeft staan.” voegt Eise nog toe.

Lijkt het je leuk de kaatswant ook een keer aan te trekken? k.v. Foswert nodigt je van harte uit – of je nu jeugd of senior bent – om een keer te komen spelen. Loop binnen op de kaatsvelden: je wordt hartelijk ontvangen of mail naar kvfoswert@gmail.com.

Op FOL hopen we nog meer gespreken te delen met dorpsgenoten uit Ferwert én Hegebeintum. Doe mee! Aanmelden kan via info@ferwertonline.nl.

Groet,
Ineke